Jan Szycowski urodził się 20 lutego 1942 r. Dotychczas nie ustalono, kim byli jego biologiczni rodzice oraz gdzie dokładnie przyszedł na świat. W dniu 13 sierpnia 1943 r. został osadzony w Säulings- und Alterheim St. Josefsstift Herrnstadt – zakładzie dla dzieci robotnic przymusowych w Wąsoszu, na terenie ówczesnej Prowincji Dolny Śląsk.
Tego typu ośrodki powstawały w czasie wojny na terenie całej Trzeciej Rzeszy a ich funkcjonowanie wynikało z działań nazistowskiej administracji względem robotników przymusowych. Matkom pracującym jako tania siła robocza w różnych sektorach gospodarki odbierano dzieci, by zamiast skupiać się na ich wychowaniu, mogły jak najszybciej wrócić do pracy. W celu uniknięcia oporów ze strony kobiet, ośrodkom, do których trafiało ich potomstwo, nadawano nazwy wzbudzające zaufanie i sugerujące panujące w nich dobre warunki, co w rzeczywistości nie miało miejsca.
W związku ze szczątkową wiedzą i skromnym materiałem źródłowym nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy również Jan Szycowski został odebrany matce, czy też trafił do zakładu w Wąsoszu w innych okolicznościach.
Jan Szycowski był jednym z 39 dzieci, które przebywało na terenie zakładu po wkroczeniu do miasta wojsk sowieckich. W kwietniu 1945 r. zostały one przekazane pod opiekę sióstr elżbietanek w Rawiczu. Tylko w nielicznych przypadkach dzieci powróciły po wojnie do swoich rodzin. Większość z nich, w tym Jan Szycowski, została adoptowana.
Źródła:
Archiwum Państwowe w Lesznie, Akta Miasta Rawicz, Sprawy opiekuńcze. Dzieci zabrane ze szpitala w Wąsoczu, 1945, syg. 34/27/0/-/366
Dzieci i młodzież w latach drugiej wojny światowej, red. Czesław Pilichowski, Warszawa 1982,
Helbing I., Polens verlorene Kinder. Die Suche und Repatriierung verschleppter polnischer Kinder nach 1945, https://opus4.kobv.de/opus4-euv/frontdoor/deliver/index/docId/290/file/helbing+iris.pdf (dostęp 08.01.2026)
Karpińska-Morek E., Teraz jesteście Niemcami. Wstrząsające losy zrabowanych polskich dzieci, Kraków 2018, s. 73-77
notacja MDP/2/2025
Trzeskowska-Kubisiak K., Działalność domu dla niemowląt i starców im. św. Józefa w Wąsoszu w latach 1943-1945, https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/99579,Dzialalnosc-domu-dla-niemowlat-i-starcow-im-sw-Jozefa-w-Wasoszu-w-latach-1943-19.html (dostęp 08.01.2026)
Witkowski J., Kubica H., Dzieci w zakładzie w Herrnstadt, Przegląd Lekarski 1988, nr 45, s. 63-69
